A Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galiza (ADEGA) valorou a recente sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) que desestima a solicitude de contracautela presentada pola Consellaría de Medio Ambiente da Xunta de Galicia contra a paralización cautelar das batidas de lobo nos concellos de Cerdedo-Cotobade, Curtis e Ferrol. A resolución xudicial considera que a petición da Xunta non estaba apoiada en datos científicos suficientes e, por tanto, mantén as medidas cautelares previamente adoptadas polo Tribunal Supremo.
A paralización das batidas deriva dun proceso xudicial iniciado por organizacións ecoloxistas, que impugnaron hai aproximadamente un ano a decisión da Xunta de volver autorizar controis letais sobre o lobo tras a exclusión da especie do Listado de Especies Silvestres en Réxime de Protección Especial (LESPRE). A iniciativa contou co apoio do Fondo para a Protección do Lobo Ibérico, promovido por diversas entidades ambientais e no que colaborou ADEGA.
Argumentos principais da sentenza
Segundo o fallo da sección segunda da Sala do Contencioso-Administrativo do TSXG, a decisión xudicial baséase en varios criterios principais:
O tribunal sinala que, en determinadas circunstancias, pode contemplarse o control da especie.
Porén, indica que antes deben esgotarse todas as medidas necesarias para evitar ou paliar os danos ou riscos asociados á presenza do lobo.
Tamén apunta que as medidas de control propostas deben estar xustificadas con base no coñecemento científico e técnico, de modo que se poida acreditar a súa compatibilidade coa conservación da especie.
Ademais, subliña que, segundo o coñecemento biolóxico existente, a eliminación de exemplares pode nalgúns casos incrementar os danos, debido á estrutura social e ao comportamento das mandas.
Estes aspectos, segundo diferentes estudos científicos e técnicos sobre a especie, levan sendo analizados e debatidos na literatura especializada desde hai décadas.
Debate sobre a xestión da especie
Tras coñecerse a sentenza, ADEGA considera que as administracións públicas deberían revisar as políticas actuais de xestión do lobo en Galicia e orientar as súas actuacións cara a medidas baseadas na prevención e na investigación. Entre as posibles liñas de actuación mencionadas pola organización inclúense o reforzo de sistemas preventivos nas explotacións gandeiras, o estudo das mellores prácticas de manexo do gando e o seguimento da especie no territorio, incluíndo análises xenéticas que permitan actualizar o coñecemento sobre o estado das poboacións.
Segundo a entidade, unha xestión eficaz do conflito entre a conservación do lobo e a actividade gandeira require información científica actualizada que permita determinar o estado de conservación da especie e avaliar as medidas máis axeitadas en cada contexto.
Un debate prolongado no tempo
O conflito arredor da presenza do lobo e a súa relación coa gandería leva décadas sendo obxecto de debate. Segundo lembran diferentes voces do ámbito ambiental e científico, esta cuestión xa foi abordada no Congreso dos Deputados a mediados da década de 1980, e desde entón mantense como un tema complexo no que conflúen intereses ambientais, económicos e sociais.
Neste contexto, algunhas organizacións consideran que a inclusión do lobo no LESPRE buscaba reforzar a base científica e técnica na xestión da especie e favorecer a procura de solucións de coexistencia entre a conservación da fauna salvaxe e a actividade gandeira.
Diversas entidades coinciden en que a cooperación entre administracións —tanto a nivel estatal como autonómico— e o diálogo co sector gandeiro son elementos clave para avanzar cara a modelos de convivencia que minimicen os danos ao gando e garantan ao mesmo tempo a conservación dunha especie considerada de alto valor ecolóxico.
